MURAT AKARÇAY BÜYÜK BİR PARADAN BAHSETTİ.
Bildiğiniz gibi… Marketten aldığınız bir ekmek… Bir şişe su… Aracınıza aldığınız yakıt… Ödediğiniz elektrik, su, doğalgaz ya da telefon faturası… Bunların hepsinin içinde vergi var. Yani aslında hepimiz, farkında olsak da olmasak da her gün devletin kasasına katkı sağlıyoruz. Peki… Bu para nereye gidiyor?
İşte çoğumuzun “Doğrusunu isterseniz ben de tam bilmiyorum.” dediği soru tam da bu. Apartmanda oturanlar iyi bilir. Yönetici her yıl apartmanın girişine gelir-gider tablosunu asar. “Şu kadar aidat toplandı.” “Şu kadar harcama yapıldı.” İşte Türkiye Cumhuriyeti Devleti de aynı mantıkla hareket ediyor.
İLGİLİ BAKANLIK HER YIL AÇIKLAR
Hazine ve Maliye Bakanlığı, her yıl kanuni zorunluluk gereği “Türkiye Cumhuriyeti Vatandaş Kesin Hesap Raporu” hazırlıyor. Bu rapor belli bir takvim döneminde TBMM’ye sunuluyor, ardından ilgili süreçler tamamlandıktan sonra Resmî Gazete ‘de yayımlanıyor ve vatandaşın bilgisine sunuluyor.
Ben de bu haftaki yazımda sizlere açıklanan 2024 Yılı Vatandaş Kesin Hesap Raporu’nu en sade ve en anlaşılır haliyle aktarmak istedim. Kısmet olursa 2025 yılına ait rapor yayımlandığında onu da yine birlikte değerlendireceğiz. Buyurun bilinçli bir Vatandaş olarak bilmeniz gereken ve bilginize her yıl sunulan Devletimizin Vatandaş Kesin Hesap Raporuna.
ÖNCE KÜÇÜK AMA ÖNEMLİ BİR BİLGİ VEREYİM
Öncelikle şunu aklımızın bir köşesine yazalım. Devletimizin kasasına giren her 100 liranın yaklaşık 84 lirası vergilerden geliyor. Yani devletin en büyük gelir kaynağı bizlerin ödediği vergiler. Kısacası hayatın neredeyse her alanında ödediğimiz vergiler devlet bütçesinin temelini oluşturuyor.
2024 YILINDA DEVLETİN GELİRİ VE GİDERİ
2024 yılında devlet yaklaşık 8 trilyon 673 milyar TL gelir elde etti. Yaptığı harcama ise 10 trilyon 781 milyar TL oldu. Yani gelir, gideri karşılamadı. Sonuç olarak yaklaşık 2,1 trilyon TL liralık bütçe açığı oluştu.
PEKİ BU PARA NEREYE GİTTİ?
En büyük harcama kalemi sosyal güvenlik ve sosyal yardımlar oldu. Tam 2 trilyon 444 milyar TL bu alanda harcandı. Bu kalemin içinde; Emekli aylıkları, Sosyal güvenlik sistemi, yer alıyor. Kısacası devlet bütçesinden en büyük pay, vatandaşın sosyal güvenliği ve sosyal destekleri için kullanıldı.
EĞİTİM VE SAĞLIK
İkinci önemli başlıklardan biri eğitim. Okullar… Üniversiteler… Öğrenim kredileri… Yeni okul yatırımları… Devlet, çocuklarımızın geleceği için 1 trilyon 422 TL harcadı. Bu rakam yalnızca dersliklerden ibaret değil; eğitim sisteminin ayakta kalmasını sağlayan çok geniş bir hizmet ağını kapsıyor.
Sağlıkta bütçenin vazgeçilmez kalemlerinden biri. Hastaneler… Tedavi hizmetleri… Halk sağlığı çalışmaları… Bu alanlara 848 milyar 870 milyon TL kaynak harcandı.
DAHA DEVAM EDELİM BUYRUN
Tarım… Ulaştırma… Sanayi… Enerji… Ekonomik yatırımlar… Bu alanlar için yaklaşık 1 trilyon 518 milyar TL harcama yapıldı. Peki, bunun içinde neler var? Çiftçilere verilen tarımsal destekler… Sulama projeleri… Barajlar… Karayolları… Duble yollar… Demiryolları… Organize Sanayi Bölgeleri… Enerji yatırımları… KOBİ destekleri… Öte yanda Devlet 2024 yılında savunma hizmetleri için yaklaşık 592 milyar TL kaynak harcadı. 2024 yılında devlet personel giderleri için yaklaşık 2 trilyon 666 milyar TL kaynak kullandı.
BİRDE FAİZ GİDERLERİ VAR ONUDA ANLATALIM
İşte dikkat çeken kalemlerden biri de burası. 2024 yılında devlet faiz giderleri için tam 1 trilyon 270 milyar TL harcadı. Bir başka ifadeyle, sadece faiz ödemeleri için ayrılan kaynak, dünyanın birçok ülkesinin yıllık bütçesinden daha büyük gerçekleşti. Peki, bu faiz gideri neyi ifade ediyor? En basit anlatımla bu kalem, devletin geçmiş yıllarda yaptığı iç ve dış borçlanmaların faiz maliyeti oluyor.
VATANDAŞ MANTIĞI İLE AYNI
Nasıl ki bir vatandaş kullandığı konut veya taşıt kredisi için bankaya faiz ödüyorsa, devlet de ihtiyaç duyduğu dönemlerde yaptığı borçlanmaların faizini öder. İşte bütçedeki bu kalem bunun karşılığıdır.
DEVLET VATANDAŞIM İNCELESİN DİYOR
İşte bu yüzden vatandaş olarak yalnızca vergi vermek değil, o vergilerin nerelere harcandığını bilmek de en doğal hakkımızdır. Devlette vatandaşım incelesin diye her yıl bir takvimde bu rakamları paylaşıyor. Ben sizlere bu bilgi hakkınızı değerlendirmenize vesile oldum ya da bilmiyorduk öğrendik demenize katkı sağladım. Canımız, Türkiye Cumhuriyeti Devletimiz, büyük bir devlettir Evelallah…
