Sevgili okuyucularım;
Bundan sonra doğup büyüdüğüm ve Zaferin Kazanıldığı Topraklar olan güzel memleketim Afyonkarahisar’da yeni yayın hayatına başlayan ve İlimizin ilk ve tek Ekonomi ve Toplum Platformu olan www.ekonomia.com.tr de dönem dönem sağlık üzerine yazılarımla sizlerle birlikte olacağım.
Bu arada EKONOMİA.COM.TR yi muhakkak incelemenizi tavsiye edeceğim. Çünkü içerisinde yok yok ve çok geniş bir yayın portalı. Kesin bir dile ifade ediyorum ki bu platform bildiğiniz standart haber sitelerinden birisi hiç değil. Çok farklı ve çok geniş. İçerisinde yayında olan portallara tek tek incelediğinizde kayboluyorsunuz. Hadi buyurun bizde ilk yazımızla başlayalım.
Bugün konumuz kolesterol yüksekliği. Neden kolesterol yüksekliği derseniz ;öyle ya da böyle her aileye birer parça et girdi ya da bayram ziyareti dolayısı ile gittiğimiz evlerde kavurma et ya da haşlama et yedik.Sonra baktık ki şikayetlerimiz olmaya başladı.
Kolesterol Nedir?
Kolesterol, vücudumuzun normal işleyişi için gerekli olan yağ benzeri bir maddedir. Hücre zarlarının yapısında bulunur, bazı hormonların, D vitamininin ve safra asitlerinin üretiminde görev alır. Kolesterolün bir kısmı karaciğer tarafından üretilirken bir kısmı da besinler yoluyla alınır. Ancak kandaki kolesterol seviyesinin normal sınırların üzerine çıkması çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu durum “hiperkolesterolemi” veya halk arasında bilinen adıyla “kolesterol yüksekliği” olarak adlandırılır.
Kolesterol, kanda proteinlerle birleşerek lipoproteinler halinde taşınır. Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) “kötü kolesterol” olarak bilinir. Çünkü LDL kolesterolün yüksek olması, kolesterolün damar duvarlarında birikmesine ve damar sertliği oluşmasına neden olur. Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) ise “iyi kolesterol” olarak adlandırılır. HDL, damar duvarlarında biriken kolesterolün karaciğere taşınarak vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Bu nedenle HDL seviyesinin yüksek olması koruyucu etki gösterir.
Belirtileri
Kolesterol yüksekliği çoğu zaman belirgin bir şikâyete neden olmaz. Bu nedenle birçok kişi uzun yıllar boyunca kolesterolünün yüksek olduğunun farkına varmayabilir. Hastalık genellikle rutin sağlık kontrolleri sırasında yapılan kan tahlilleri ile tespit edilir. Ancak uzun süre kontrol altına alınmayan yüksek kolesterol, damar sertliğine yol açarak çeşitli belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çabuk yorulma, efor sırasında ortaya çıkan rahatsızlık hissi ve bacaklarda yürümekle oluşan ağrı bu belirtiler arasında yer alabilir. Bazı kişilerde göz kapakları çevresinde sarı renkli yağ birikimleri (ksantelazma) veya tendonlar üzerinde yağ birikimleri görülebilir.
Eşlik Eden Hastalıklar Ve Risk Faktörleri
Kolesterol yüksekliği özellikle kalp ve damar hastalıkları ile yakından ilişkilidir. Damar duvarlarında biriken kolesterol zamanla plak oluşumuna neden olur. Bu plaklar damarların daralmasına ve kan akımının azalmasına yol açar. Sonuç olarak koroner arter hastalığı, kalp krizi, inme (felç) ve periferik arter hastalığı gibi ciddi sağlık sorunları gelişebilir. Bu nedenle kolesterol yüksekliği, kalp-damar hastalıkları açısından en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Kolesterol yüksekliği birçok hastalıkla birlikte görülebilir. Özellikle diyabet hastalarında kolesterol yüksekliği sık rastlanan bir durumdur ve kalp-damar hastalığı riskini daha da artırır. Bunun yanında obezite, hipertansiyon, metabolik sendrom, hipotiroidi, kronik böbrek hastalıkları ve bazı karaciğer hastalıkları da kolesterol yüksekliği ile ilişkili olabilir. Ailesel hiperkolesterolemi adı verilen genetik bir hastalıkta ise kolesterol düzeyleri çocukluk yaşlarından itibaren yüksek seyreder ve erken yaşta kalp hastalığı gelişme riski artar.
Kolesterol yüksekliği her yaşta görülebilmekle birlikte bazı kişilerde daha sık ortaya çıkar. Erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülmektedir. İleri yaş, ailede yüksek kolesterol veya erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunması önemli risk faktörleridir. Ayrıca doymuş yağ ve trans yağlardan zengin beslenme, hareketsiz yaşam tarzı, sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi ve fazla kilo da kolesterol seviyelerinin yükselmesine katkıda bulunur.
Nelere Dikkat Edelim?
Kolesterol yüksekliğinin önlenmesi ve tedavisinde yaşam tarzı değişiklikleri büyük önem taşır. Sebze, meyve, tam tahıllar ve lifli gıdalardan zengin beslenmek; düzenli fiziksel aktivite yapmak; ideal vücut ağırlığını korumak ve sigara kullanımından kaçınmak kolesterol düzeylerinin kontrol altına alınmasına yardımcı olur. Haftada en az 150 dakika (2 saat 30 dakika ) orta yoğunlukta egzersiz yapılması önerilmektedir. Bazı hastalarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmayabilir ve doktorunuz tarafından kolesterol düşürücü ilaç tedavisi başlanabilir.
Sonuç olarak kolesterol yüksekliği, çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen ancak ciddi kalp ve damar hastalıklarına yol açabilen önemli bir sağlık sorunudur. Erken tanı ve düzenli takip sayesinde komplikasyonların önüne geçmek mümkündür. Bu nedenle özellikle risk faktörlerine sahip bireylerin düzenli sağlık kontrollerini yaptırmaları, sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmaları ve hekimlerinin önerilerine uymaları büyük önem taşımaktadır.
İç hastalıkları Uzmanı Doktoru Büşra Seçil Seçen
