Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yeni düzenlemesiyle birlikte, Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) geçmiş bazı ürünlerin marketlerde özel reyonlarda satılmasının önü açıldı. Kamuoyunda ise uygulama kısa sürede “utanç reyonu” tartışmasına dönüştü.
Düzenlemeye göre; sağlık açısından risk oluşturmayan, ambalajı bozulmamış ve belirli kriterleri taşıyan ürünler ayrı raflarda daha uygun fiyatlarla satışa sunulabilecek. Yetkililer uygulamanın temel amacının “gıda israfını azaltmak” olduğunu ifade ediyor.
Ancak toplumun geniş kesimlerinde mesele yalnızca israf değil. Çünkü birçok vatandaşın aklındaki asıl soru şu: “İnsanlar bu reyonlara gerçekten israfı önlemek için mi gidecek, yoksa geçim sıkıntısı nedeniyle mecbur kaldıkları için mi?” Özellikle son yıllarda yükselen gıda fiyatları, dar gelirli vatandaşın market alışverişindeki tercihlerini ciddi şekilde değiştirmiş durumda. Bugün birçok aile artık ürünün markasına değil, fiyat etiketine bakarak hareket ediyor.
Ekonomik tablo ağırlaştıkça, bazı vatandaşlar bu tarz özel reyonların toplumda “yoksulluğun teşhir edilmesi” hissi oluşturabileceğini düşünüyor.Bir başka tartışma konusu ise sosyal psikoloji boyutu.
Çünkü uzmanlara göre insanların alışveriş davranışı yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda sosyal bir mesele. Ayrı raf uygulamalarının zamanla toplum içinde “gelir sınıflarını görünür hale getirebileceği” yorumları da yapılıyor.
Öte yandan bazı ekonomistler ise uygulamanın doğru denetimle yürütülmesi halinde hem israfı azaltabileceğini hem de ekonomik kayıpları düşürebileceğini savunuyor. Ancak tartışmanın merkezinde hâlâ aynı soru var:“Asıl mesele ürünlerin satılması mı, yoksa vatandaşın bu ürünlere ihtiyaç duyacak ekonomik koşullara gelmesi mi?”
